5.مشاهده با دقت نظر

يکی ديگر از عوامل مؤثر در تربيت که در قرآن آمده است مشاهده و نگاه کردن مي باشد اما نه هر نگاه و مشاهده ای ، بلکه بايد به همراه دقت نظر و توجه باشد تا مؤثر در تربيت واقع شود،هم چنانکه درآيات زيرچنين چيزی مد نظر مي باشد:

أَ فَلَا يَنظُرُونَ إِلىَ الْابِلِ كَيْفَ خُلِقَتْ(17)الغاشيه

وَ إِلىَ السَّمَاءِ كَيْفَ رُفِعَتْ(18)

وَ إِلىَ الجْبَالِ كَيْفَ نُصِبَتْ(19)

وَ إِلىَ الْأَرْضِ كَيْفَ سُطِحَتْ(20)

آيا به شتر نمى‏نگرند كه چگونه آفريده شده؟ (17)

و به آسمان كه چسانش برافراشته‏اند؟ (18)

و به كوه‏ها كه چگونه بركشيده‏اند؟ (19)

و به زمين كه چسان گسترده شده؟ (20)

ناگفته پيدا است منظور از” نظر” در جمله” أَ فَلا يَنْظُرُونَ” نگاه كردن عادى نيست، بلكه نگاهى است توأم با تفكر و انديشه و دقت.[1]

امور چهارگانه‏اى كه در آيات فوق آمده زير بناى زندگى انسان را تشكيل مى‏دهد:

آسمان كانون نور است و باران و هوا، و زمين مركز پرورش انواع مواد غذايى كوه‏ها رمز آرامش و ذخيره آب و مواد معدنى، و شتر نمونه روشنى از چهارپايان اهلى كه در اختيار بشر قرار دارد.

به اين ترتيب هم مسائل كشاورزى، هم دامدارى و هم صنعتى در اين امور چهارگانه نهفته شده است، و انديشه در اين نعمتهاى گوناگون، خواه ناخواه انسان را به شكر منعم وامى‏دارد، و شكر منعم او را به معرفت اللَّه و شناخت خالق نعمت دعوت مى‏كند.[2]

6.به تفكر وا داشتن

از جمله چيزهايی در بسياری از آيات و روايات مورد توجه بوده است تفکر و تعقل می باشد و جالب اين است که همين تفکر کردن خود منشأ تربيتی دارد و برای انسان مفيد و سازنده است.

خداوند در قرآن کريم می فرمايد:

أَ وَ لَمْ يَتَفَكَّرُواْ فىِ أَنفُسِهِم  مَّا خَلَقَ اللَّهُ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضَ وَ مَا بَيْنهَُمَا إِلَّا بِالْحَقّ‏ِ وَ أَجَلٍ مُّسَمًّى (8)الروم

آيا با خود نمى‏انديشند كه خدا آسمانها و زمين را و هر چه را ميان آنهاست، جز به حق و تا مدتى محدود، نيافريده است؟

پيام‏ها:

1 .تفكّر، داروى بيمارى غفلت است. «هُمْ غافِلُونَ أَ وَ لَمْ يَتَفَكَّرُوا» 2 .تفكّر، زمانى مفيد و سازنده است كه دور از هياهو و تأثيرات منفى و بر اساس عقل و فطرت باشد. «فِي أَنْفُسِهِمْ»[3]

 منتظر ادامه مطلب باشید…